DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

คำถามพูดคุยเกี่ยวกับจักรยานเสือภูเขาหรืออุปกรณ์ต่างๆ

Moderator: Cycling B®y, เสือ Spectrum, tntm, seven@klein

DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 08 มิ.ย. 2018, 00:59

DIY#36.jpg


ผมเคยลงเรื่องการสานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเองไปครั้งหนึ่งใน DIY # 5

http://www.thaimtb.com/forum/viewtopic.php?f=59&t=1256658

แต่เนื่องจากข้อมูลภาพประกอบได้หายไป ทำให้มีสมาชิกเว็บหลายคนส่งข้อความมาถามว่าช่วยทำเรื่องนี้ใหม่อีกครั้ง ผมจึงได้เรียบเรียงเนื้อหาการสานซี่ลวดขึ้นล้อใหม่ เพื่อมานำเนื้อหามาเสนอให้รู้จักเข้าใจ จะได้สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเองได้

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 08 มิ.ย. 2018, 01:46

สำหรับส่วนประกอบในการสานซี่ลวดขึ้นล้อก็จะมีดังนี้
1. ดุมล้อ (Hub) ทำหน้าที่เป็นตัวรองรับการหมุนของล้อดุมล้อ ลดแรงเสียดสีระหว่างการหมุนของล้อ ดุมล้อจะถูกยึดติดกับตะเกียบหน้า(ดุมหน้า) และยึดกับเฟรม(ดุมหลัง) ดุมล้อจะต้องมีจำนวนรูสำหรับร้อยซี่ลวดเท่ากันกับจำนวนรูร้อยซี่ลวดของวงล้อ เพื่อยึดดุมล้อเข้ากับวงล้อเป็นไปอย่างสมบูรณ์ ดุมล้อทั่วไปในท้องตลาดจะมีจำนวนรู 28 รู/ 32 รู/ 36 รู แต่ที่ได้รับความนิยมและหาซื้อง่ายในบ้านเรามากที่สุดคือ ขนาด 32 รู

front.jpeg
rear.jpg


2. วงล้อ (Rim) ทำหน้าที่เป็นที่ใส่ยาง และ ยึดซี่ลวด วงล้อจะมีจำนวนรูเหมือนดุมล้อ คือ 28 รู/ 32 รู/ 36 รู แต่ที่ได้รับความนิยมและหาซื้อง่ายในบ้านเรามากที่สุดคือ ขนาด 32 รู วงล้อจะมีรูพิเศษเพิ่มมามากกว่าดุมล้ออยู่หนึ่งรู คือ รูสำหรับวาล์วเติมลม วงล้อมีทั้งแบบผนังอลูมิเนียมหนึ่งชั้น และ สองชั้น ที่รูร้อยซี่ลวดจะมีการเสริมโลหะรองรับแรงกระแทรกเรียกว่า ตาไก่ (eyelet) โดยทั่วไป ตาไก่จะมีรองแค่ผนังล้อชั้นในสุดชั้นเดียว เราเรียกว่าตาไก่ชั้นเดียว นอกจากนั้นยังมีรุ่นพิเศษที่มีการยึดตาไก่เข้ากับผนังล้อทั้งสองชั้น เราเลยเรียกว่าตาไก่สองชั้น ซึ่งแบบหนังจะทำให้วงล้อมีความแข็งแรงมากกว่าแบบแรง แต่ก็มีน้ำหนักเพิ่มขึ้นมามากกว่าแบบแรก

717-317.jpg



3. ซี่ลวด (Spoke) ทำหน้าที่เป็นตัวยึดเชื่อมระหว่างดุมล้อกับวงล้อ ซี่ลวดจะมีแบบเป็นหัวตรง และ แบบหัวตัวเจ(j) แบบหลังจะได้รับความนิยมในบ้านเรามากกว่าแบบแรก ซี่ลวดแต่ละเส้นจะมีการระบุความยาวหน่วยเป็นมิลลเมตร เพื่อให้เลือกใช้กับดุมล้อ และ วงล้อ ที่มีขนาดต่างกันมากมายหลากหลาย ในการเลือกซื้อซี่ลวดต้องคำนึงถึงความยาวของซี่ลวดให้สามารถใช้กับดุมล้อ และ วงล้อ ที่เราจะใช้งาน โดยทั่วไปร้านค้าจะบอกเราได้ว่า ดุมล้อ และ วงล้อรุ่นที่เรา ใช้จะต้องใช้ซี่ลวดความยาวเท่าได (อันนี้จากประสบการณ์ของแต่ละร้านค้า) ที่ปลายของซี่ลวดจะมีเกลียวสำหรับขันยึดหัวซี่ลวด

_MG_0479-.jpg
_MG_0480-.jpg



สำหรับการหาความยาวของซี่ลวดในแต่ละปีกของดุมสามารถคำนวนหาได้จากเว็บน่ะครับ

http://www.prowheelbuilder.com/spokelengthcalculator

การวัดความยาวซี่ลวดบ้านเราจะวัดเป็นมิลลิเมตร



4. หัวซี่ลวด (Nipple) เป็นน็อตตัวเมียขนาดเล็กที่มีรูปร่างเป็นทรงกระบอก และ ปลายด้านหนึ่งบานออก เพื่อยึดกับวงล้อ ที่ด้านนอกของหัวซี่ลวด จะทำเป็นเหลี่ยมไว้ เพื่อให้สามารถยึดหมุนได้ ด้วยตัวขันซี่ลวด

_MG_0481-.jpg

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 08 มิ.ย. 2018, 02:02

ก่อนจะลงมือสานซี่ลวด ก็มาทำการศึกษารายละเอียดของดุมละขอบล้อกันก่อนน่ะครับ

_D3_4200.jpg


รูปหน้าตาของล้อหน้าที่สานซี่ลวดเสร็จแล้ว ในรูปเป็นดุมล้อ Shimano XT-M8000 แกนปลด 32 รู ขอบล้อ Mavic 717

_MG_0498.jpg
_MG_0500.jpg


ดุมล้อจะมีส่วนที่ยื่นออกมาจากตัวดุมสำหรับใช้ร้อยติดตั้งซี่ลวดเราเรียกว่าปีกดุม ปีกดุมก็จะมีการเจาะรูเพื่อให้สามารถร้อยซี่ลวดได้

hub flag.jpg


ปีกดุมจะมีสองข้าง ซ้าย-ขวา ยึดข้างตามแขนของผู้ขี่จักรยาน จำง่ายๆด้านซ้ายคือด้านใบดีส ด้านขวาคือด้านโซ่

_D3_4207-.jpg


การร้อยซี่ลวดเข้ากับปีกดุมก็จะมีการร้อยสองข้างคือด้านนอกกับด้านใน ทำให้ล้อหนึ่งวงมีซี่ลวด 4 ชุดคือ
1.ซี่ซ้ายนอก
2.ซี่ซ้ายใน
3.ซี่ขวาใน
4.ซี่ขวานอก

_MG_0484-.jpg


ดุมที่ใช้สาธิตจะเป็นดุม 32 รู จะมีการเจาะรูที่ปีกดุมแต่ละข้าง 16 รูตามรูป จะเป็น 16 รูปด้านซ้าย

32 hole.jpg


ส่วนตำแหน่งของรูที่ปีกดุมด้านขวา(สีเขียว) จะอยู่คั่นกลางระหว่างรูของปีกดุมด้านซ้ายตามรูป

8-8.jpg


16 แบ่งสองเท่ากับ 8

4-4-4-4.jpg


16 แบ่งสี่เท่ากับ 4

2-2-2-2-2-2-2-2.jpg


16 แบ่งแปดเท่ากับ 2

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 08 มิ.ย. 2018, 02:07

front spok.jpg


โดยทั่วไปซี่ลวดล้อหน้าทั้งซ้าย และ ขวา จะมีความยาวต่างกันไม่มาก ในทางปฎิบัติจึงนิยมใช้ซี่ลวดที่ความยาวเท่ากันในล้อหน้า

rear spok.jpg


ส่วนล้อหลังนั้นซี่ลวดซ้าย-ขวา จะมีความยาวต่างกันมาก จึงต้องใช้ซี่ลวดคนละเบอร์ โดยซี่ลวดด้านขวา ระยะจากขอบล้อถึงปีกดุมจะสั้นจึงใช้ลวดเบอร์เดียวกันกับล้อหน้าได้ เนื่องจากปีกดุมด้านขวาต้องหลบเข้ามาด้านในดุมสำหรับโม่ ส่วนปีกดุมด้านซ้ายที่ติดใบดีส จะใช้ซี่ลวดที่ยาวกว้าปีกดุมด้านขวาเล็กน้อย เพราะด้วยลักษณะกายภาพที่แตกต่างกัน

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 08 มิ.ย. 2018, 02:13

holde direction.jpg


สำหรับขอบล้อบางรุ่น การจัดวางตำแหน่งรูร้อยซี่ อาจะไม่ตรงกัน โดยจะมีเยื้องสลับกันซ้ายขวา เพื่อให้รับแรงกับปีกดุมได้มีประสิทธิภาพ ดังนั้นการร้อยซี่ลวดจะต้องร้อยให้เหมาะสมกับด้านของรูด้วย

_MG_0487.jpg


ที่รูจุ๊บเติมลม จะต้องมีการจัดช่องของซี่ลวดให้ซี่ลวดขนานกันมากที่สุด เพื่อให้เติมลมได้สะดวก

_MG_0496.jpg
_MG_0497.jpg


ส่วนอันนี้เป็นเทคนิคเล็กๆน้อยๆในการหันโลโก้ของดุมล้อให้ตรงรูจุ๊บลม เพื่อโชว์ดุมเวลาเติมลม

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 08 มิ.ย. 2018, 02:24

0540839_PE653259_S5.JPG


นิยามเคลื่อนของเข็มนาฬิกาก็เป็นสิ่งสำคัญในการสานซี่ลวด ตามเข็มนาฬิกา คือ หมุนจากซ้ายไปขวา ส่วนทวนเข็มนาฬิกาคือหมุนจากขวาไปซ้าย

ตัวอย่างที่คลาสสิคคือ การบอกทิศทางการหมุนของล้อจักรยานเมื่อเราขี่ คนที่มองด้านซ้ายของเราก็ขะบอกว่าล้อจักรยานหมุนทวนเข็มนาฬิกา ส่วนคนที่มองด้านขวาเราก้จะบอกว่าล้อจักรยานหมุนตามเข็มนาฬิกา นี่เป็นตัวอย่างของทิศทางการหมุนของของสิ่งเดียวกัน แต่ต่างมุมมอง ทำให้เห็นต่างกัน

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 08 มิ.ย. 2018, 02:34

มาดูตัวอย่างการสานซี่ลวดของล้อหน้าล้อดีสกันดีกว่าครับ

_MG_0492.jpg


ตามรูปแบบที่ Shimano กำหนดมาในคู่มือ จะมีการจัดให้ ซี่ด้านในทั้งปีกซ้ายและปีกขวา อยู่ในทิศทางเดียวกัน เช่นเดียวกันซี่ด้านนอกทั้งปีกซ้ายและปีกขวา อยู่ในทิศทางเดียวกัน โดยซี่ด้านในจะสานชี้ไปด้านหน้าตามการหมุนของล้อ ส่วนซี่ด้านนอกจะสานชี้ไปด้านหลังตามการหมุนของล้อ

spoke-all.jpg


อธิบายเป็นหนังกาตูนง่ายๆก็คือ ซี่ลวดมีทั้งหมด 32 ซี่ แบ่งออกเป็น 4 ชุดคือ

1.ชุดปีกซ้ายนอก (สีแดง) 8 ซี่ ชี้ไปด้านหน้าเมื่อล้อเคลื่อนที่ไปข้างหน้า

left-out.jpg


2.ชุดปีกซ้ายใน (สีน้ำเงิน) 8 ซี่ ชี้ไปด้านหลังเมื่อล้อเคลื่อนที่ไปข้างหน้า

left-in.jpg


3.ชุดปีกขวาใน (สีเขียว) 8 ซี่ ชี้ไปด้านหลังเมื่อล้อเคลื่อนที่ไปข้างหน้า

right-in.jpg


4.ชุดปีกขวานอก (สีชมพู) 8 ซี่ ชุดปีกขวานอก (สีชมพู) 8 ซี่

right-out.jpg


ล้อหน้าดีส Shimano แนะนำให้ขึ้นซี่ลวดแบบสมมาตร คือ ปีกในเหมือนกัน ปีกนอกเหมือนกัน

both-in.jpg


ชุดปีกซ้ายใน (สีน้ำเงิน) 8 ซี่ และ ชุดปีกขวาใน (สีเขียว) 8 ซี่ ชี้ไปด้านหลังเมื่อล้อเคลื่อนที่ไปข้างหน้าเหมือนกัน

both-out.jpg


ชุดปีกซ้ายนอก (สีแดง) 8 ซี่ และ ชุดปีกขวานอก (สีชมพู) 8 ซี่ ชี้ไปด้านหลังเมื่อล้อเคลื่อนที่ไปข้างหน้า

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 08 มิ.ย. 2018, 03:01

spok.jpg


เหตผลที่ซี่ปีกนอกซ้าย ชี้ไปด้านหน้าเมื่อล้อเคลื่อนที่ไปข้างหน้า ก็เพาะว่าเป็นปีกดุมด้านที่อยู่ใกล้ใบดีสมากที่สุด เมื่อกำเบรกซี่ลวดชุดนี้จะได้รับแรงจากแรงเถื่อยของรถได้อย่างมีประสิทธิภาพ พูดง่ายคือดุมหยุด แต่ล้อยังไหล จึ่งต้องวางต้ำแหน่งซี่ลวดเพื่อรับแตกจากใบดีส มาที่ปึกดุม ซี่ลวด ส่งไปยังขอบล้อ และ ยาง
left-out.jpg

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 12 มิ.ย. 2018, 12:21

สำหรับการคำนวนความยาวซี่ลวด สามารถเข้าไปดูได้ที่เว็บไซด์ของ DT SWISS ได้ตามนี้

https://spokes-calculator.dtswiss.com/en/calculator

Untitled-1.jpg

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 12 มิ.ย. 2018, 12:35

_D3_4205.jpg


อุปกรณ์ที่ใช้ในการขึ้นล้อครั้งนี้ประกอบด้วย
1.เป็นดุมหน้า XT-M8000
2.ซี่ลวดความยาว 261 มม จำนวน 32 ซี่
3.วงล้อ Mavic 717 Disc

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 12 มิ.ย. 2018, 12:49

holde direction.jpg


การเริ่มขึ้นซี่ จะเริ่มขึ้นที่รูข้างจุ๊บลม

left-in.jpg


หากมองจากด้านซ้ายจะเห็นว่ารูข้างจุ๊บลมคือ ซี่ลวดชุดปีกซ้ายใน อันนี้ดูจากแนวเบี่ยงของรูร้อยซี่ลวดในขอบล้อ ขึ้นอยู่กับแต่ละรุ่น

_D3_4209.jpg


เริ่มต้นขึ้นซี่แรกที่รูข้างจุ๊บลม

_D3_4210.jpg


ให้ซี่ลวดอยู่ข้างจุ๊บลมตามรูป

_D3_4211.jpg


ส่วนรูที่ดุมล้อก็ให้เลือกตำแหน่งที่บิดดุมล้อทวนเข็มนาฬิกาเล็กน้อยแล้วโลโก้ของดุมล้อ ตรงกับจุ๊บลม ตามรูป

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 12 มิ.ย. 2018, 12:50

_D3_4212.jpg
_D3_4213.jpg


จากนั้นให้ร้อยซี่ลวดเข้ากับดุมล้อปีกซ้ายใน โดยร้อยแบบรูเว้นรู ส่วนที่ขอบล้อให้ร้อยแบบหนึ่งรูเว้นสามรู

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 12 มิ.ย. 2018, 13:15

_D3_4214.jpg


จากนั้นให้ร้อยซี่ปีกซ้ายนอก เข้ากับรูที่เหลือ จากนั้นบิดดุมล้อทวนเข็มนาฬิกาเล็กน้อย แล้ววางซี่ลวดปีกซ้ายนอกไขว้ทับและขัดซี่ลวดปีกซ้ายในตามรูป ให้ทับกันสองจุด ก่อนจะขัดกันที่จุดที่สาม ส่วนที่ขอบล้อให้ร้อยรูกลางของสามรูที่เว้นว่างไว้

_D3_4214--.jpg

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 12 มิ.ย. 2018, 13:31

_D3_4216.jpg


จากนั้นขึ้น 7 ซี่ที่เหลือ ในรูปแบบเดียวกัน จะได้ซี่ออกมาตามภาพ

Re: DIY # 036 สานซี่ลวดขึ้นล้อด้วยตัวเอง (ภาค 2)

โพสต์ โดย ตาโจ » 12 มิ.ย. 2018, 13:41

_D3_4217-.jpg


จากนั้นให้ร้อยซี่ปีกขวาใน โดยเริ่มต้นร้อยซี่เส้นที่อยู่ข้างจุ๊บลม (วงสีแดง) โดยดูตำแหน่งปีกซ้ายที่อยู่เยื้องหลังปีกซ้ายนอก(วงสีน้ำเงิน)

32 hole.jpg


ผู้ใช้งานขณะนี้

กำลังดูบอร์ดนี้: 17 และ บุคคลทั่วไป 0 ท่าน